Leksan etiket, polikarbonat malzemeden üretilen ve endüstriyel uygulamalarda üstün mekanik ve termal dayanıklılık gerektiren alanlarda kullanılan premium etiketleme çözümüdür. Lexan, General Electric (GE) firmasının tescilli polikarbonat markasıdır ve zamanla endüstride polikarbonat etiketlerin genel adı haline gelmiştir. Polikarbonat, camın 250 katı darbe dayanımına sahip mühendislik plastiklerinden biridir ve bu özellik leksan etiketleri zorlu endüstriyel ortamlarda vazgeçilmez kılmaktadır. Membran tuş takımı üst panelleri, otomotiv gösterge paneli etiketleri, medikal cihaz kontrol panelleri, savunma sanayi ekipman etiketleri ve beyaz eşya kontrol panelleri leksan etiketin başlıca uygulama alanlarıdır.

Polikarbonat Malzeme Özellikleri ve Teknik Standartlar

Polikarbonat (PC) amorf termoplastik bir polimerdir ve bisfenol-A monomerinden polikondensasyon reaksiyonuyla üretilir. Leksan etiketlerde kullanılan polikarbonat film 0,125 mm (125 mikron) ile 0,75 mm (750 mikron) arasında kalınlık seçeneklerinde temin edilir. En yaygın kullanılan kalınlıklar 0,175 mm ve 0,25 mm'dir. Malzemenin darbe dayanımı ISO 179 standardına göre kırılmasız (no break) sınıfındadır ve bu özellik mekanik darbe riskinin yüksek olduğu endüstriyel ortamlarda kritik avantaj sağlar. Sıcaklık dayanımı sürekli kullanımda -40°C ile +130°C aralığındadır ve kısa süreli maruziyette +150°C'ye kadar dayanır. Yanma direnci UL94 V-0 sınıfındadır; bu sınıf, malzemenin alev kaynağı uzaklaştırıldıktan sonra 10 saniye içinde söneceğini ve yanan damla damlaamayacağını ifade eder. Optik özellikler açısından polikarbonat film yüzde 88-90 ışık geçirgenliğine sahiptir ve bu özellik arka aydınlatmalı (backlit) uygulamalarda etiketin led ışığını homojen biçimde iletmesini sağlar. Kimyasal dayanıklılık açısından seyreltik asitlere, alkollere ve yağlara dirençlidir ancak kuvvetli bazlar ve klorlu çözücüler polikarbonata zarar verebilir.

Baskı Yöntemleri ve Mürekkep Uyumluluğu

Leksan etiket üretiminde serigrafi (screen printing) en yaygın kullanılan baskı tekniğidir. Serigrafi baskıda polikarbonat uyumlu iki bileşenli (two-component) mürekkepler kullanılır. Bu mürekkepler epoksi veya polyester bazlı olup sertleştirici (hardener) ile karıştırılarak uygulanır ve tam kürlenme sonrası polikarbonat yüzeyinde çizilmeye ve kimyasallara dayanıklı kalıcı film tabakası oluşturur. Baskı sırası tipik olarak şöyledir: önce arkadan yapışkan tarafına ayna görüntüsü olarak renkli baskılar yapılır (subsurface printing), ardından beyaz örtücü katman ve gerekirse yapışkan maskeleme katmanı uygulanır. Yüzey altı baskı (subsurface / dead-front printing) tekniğinde baskı polikarbonatın arkasına yapıldığından yüzeyde dokunma, çizme veya kimyasal temas baskıyı etkilemez. Bu yöntem leksan etiketlerin on yıllar boyunca okunabilir kalmasının temel nedenidir. UV dijital baskı teknolojisi ile küçük adetli siparişlerde kalıp maliyeti olmadan doğrudan polikarbonat film üzerine baskı yapılabilir. CNC veya lazer kesim ile etiketler hassas biçimde şekillendirilir ve delikler, pencereler açılır.

Yüzey Dokuları ve Selektif Şeffaflık

Leksan etiketlerde yüzey dokusu hem estetik hem işlevsel amaçlarla çeşitlendirilir. Parlak (glossy) yüzey yüksek renk canlılığı ve premium görünüm sağlar ancak parmak izi ve çiziklere karşı hassastır. Mat (matte) yüzey ışık yansımasını azaltır, parmak izi görünürlüğünü minimize eder ve endüstriyel kontrol panellerinde en çok tercih edilen dokudur. Dokulu (textured) yüzey, fine texture veya leather grain deseniyle kavrama kolaylığı ve dayanıklı görünüm sunar. Selektif doku uygulamasında aynı etiket üzerinde farklı bölgelere farklı dokular uygulanabilir; örneğin düğme alanları parlak, panel gövdesi mat olabilir. Selektif şeffaflık (dead-front) uygulaması leksan etiketin en özgün özelliklerinden biridir. Bu teknikte etiketin belirli bölgeleri opak baskıyla kapatılır, belirli bölgeleri ise yarı şeffaf veya tam şeffaf bırakılır. Cihaz kapalıyken etiket tamamen homojen ve opak görünür; cihaz açıldığında arka plan LED aydınlatması ile şeffaf bırakılmış sembol, yazı veya göstergeler ışıklı olarak belirerek görünür hale gelir. Bu dead-front efekti otomotiv, beyaz eşya ve medikal cihaz kontrol panellerinde yaygın olarak kullanılmaktadır.

Yapışkan Seçenekleri ve Montaj

Leksan etiketlerin montajı genellikle basınca duyarlı yapışkan (PSA - Pressure Sensitive Adhesive) ile gerçekleştirilir. Endüstri standardı yapışkanlar arasında 3M 467MP ve 3M 468MP akrilik transfer yapışkanlar öne çıkar. 3M 467MP, 0,05 mm kalınlığında akrilik yapışkan transfer filmdir ve düşük profilli uygulamalarda tercih edilir. Sıcaklık dayanımı -40°C ile +150°C arasındadır ve endüstriyel ortam koşullarına uygundur. 3M 468MP ise 0,13 mm kalınlığında daha güçlü bir yapışkan olup pürüzlü ve düşük yüzey enerjili yüzeylerde üstün yapışma performansı gösterir. Yapışkan uygulama sırasında yüzey hazırlığı kritik önem taşır: uygulama yüzeyi izopropil alkol ile temizlenmeli, toz ve yağdan arındırılmalıdır. Optimal yapışma performansı için uygulama sıcaklığının 18-35°C arasında olması ve yapıştırma sonrası 72 saat kürlenme süresi bırakılması tavsiye edilir. Bazı uygulamalarda mekanik montaj (vida veya snap-fit) yapışkanla birlikte kombine edilir ve titreşimli ortamlarda etiketin yerinden çıkma riski sıfıra indirilir.

Membran Tuş Takımı ve Endüstriyel Uygulamalar

Leksan etiketlerin en yaygın endüstriyel uygulaması membran tuş takımı (membrane switch) üst paneli olarak kullanımıdır. Membran tuş takımında polikarbonat üst panel hem grafik taşıyıcı hem de tuş fonksiyonu görür. Panel üzerindeki kabartılmış (embossed) tuş alanları 0,3-1,5 mm yüksekliğinde dome şeklinde şekillendirilerek dokunsal geri bildirim sağlar. Kabartma işlemi sıcak kalıp (thermoforming) veya soğuk presleme ile gerçekleştirilir. Polikarbonat panelin altında iletken mürekkep baskılı membran katmanı bulunur ve tuşa basıldığında üst ve alt iletken katmanlar temas ederek devre kapanır. Otomotiv endüstrisinde gösterge paneli etiketleri, klima kontrol panelleri ve direksiyon simidi tuşları leksan etiketle üretilir. Medikal cihazlarda sterilizasyona dayanıklı ve sıvı sızmasını engelleyen IP67 koruma sınıfında membran paneller polikarbonattan imal edilir. Savunma ve havacılık sektöründe MIL-STD standartlarına uygun gece görüş (NVIS) uyumlu leksan etiketler, kızılötesi filtreleme özelliğiyle üretilir. Ankara'da leksan etiket hizmetimizde tasarım, baskı, kesim ve yapışkan uygulama dahil anahtar teslim üretim gerçekleştirilmektedir.