Asit indirme, metallerin yüzeyine kimyasal çözeltiler aracılığıyla kontrollü bir şekilde desen, yazı veya grafik işleme yöntemidir. Bu teknik, endüstriyel etiketleme, tabela üretimi ve dekoratif metal işçiliğinde yüzyıllardır kullanılmakta olup günümüzde fotokimyasal süreçlerle birleşerek son derece hassas ve tekrarlanabilir sonuçlar üretmektedir. Ankara'da asit indirme hizmeti sunan tesisimizde pirinç, alüminyum, paslanmaz çelik ve bakır başta olmak üzere çok çeşitli metallere kimyasal aşındırma uygulanmaktadır. Prosesin temelinde, metalin korunmayan bölgelerinin asit çözeltisiyle kontrollü biçimde eritilmesi yatar. Bu sayede yüzeyde kalıcı, silinmez ve son derece dayanıklı işaretlemeler elde edilir.

Kimyasal Aşındırma Süreci ve Kullanılan Çözeltiler

Asit indirme işleminde kullanılan kimyasal çözeltiler, işlenecek metalin türüne göre farklılık gösterir. Pirinç ve bakır gibi kırmızı metallerde demir(III) klorür (FeCl3) çözeltisi en yaygın tercih edilen aşındırıcıdır. FeCl3 çözeltisi genellikle 38-42 Baume yoğunluğunda ve 45-55°C sıcaklık aralığında kullanılır. Bu çözelti bakır alaşımlarında dakikada yaklaşık 0,025-0,05 mm derinlikte aşındırma sağlar. Paslanmaz çelik için ise hidroklorik asit (HCl) ve nitrik asit (HNO3) karışımı olan kral suyu benzeri çözeltiler veya yüksek konsantrasyonlu FeCl3 kullanılır. Alüminyum aşındırmada sodyum hidroksit (NaOH) bazlı alkalin çözeltiler ya da fosforik asit içeren karışımlar tercih edilir. Her metalin kristal yapısı ve kimyasal reaktivitesi farklı olduğundan çözelti konsantrasyonu, sıcaklık ve temas süresi hassas biçimde ayarlanmalıdır. Yanlış parametreler kullanıldığında alt kesim (undercut) denilen istenmeyen yanal aşınma meydana gelir ve bu durum desen kenarlarının bulanıklaşmasına neden olur.

Fotorezist Uygulama ve UV Pozlama Aşamaları

Modern asit indirme sürecinin en kritik aşamalarından biri fotorezist uygulamasıdır. Metal yüzey öncelikle yağ, oksit ve kirlerden arındırılarak kimyasal olarak temizlenir. Temizleme işlemi genellikle ultrasonik banyo veya alkali yıkama ile gerçekleştirilir. Temiz metal yüzeye UV'ye duyarlı fotorezist film laminasyonla veya sıvı kaplama yöntemiyle uygulanır. Kuru film fotorezistler 15-50 mikron kalınlığında olup endüstriyel etiket üretiminde en çok tercih edilen türdür. Fotorezist kaplanan metal, üzerine deseni taşıyan bir film pozitif yerleştirilerek UV ışığına maruz bırakılır. UV pozlama genellikle 350-420 nm dalga boyunda, metal halojen veya LED UV lambalarla yapılır. Pozlama süresi rezistin tipine göre 10-60 saniye arasında değişir. UV ışığı alan bölgelerde fotorezist sertleşir ve çözünmez hale gelir. Pozlama sonrası geliştirme banyosunda (genellikle sodyum karbonat çözeltisi) ışık almayan yumuşak rezist çözülüp uzaklaştırılır. Böylece metalin aşındırılacak bölgeleri açığa çıkar, korunacak bölgeler ise sertleşmiş rezistle kaplı kalır.

Aşındırma Derinliği Kontrolü ve Boya Dolgu İşlemi

Aşındırma derinliği, asit indirme kalitesinin en önemli parametrelerinden biridir. Endüstriyel etiketlerde tipik aşındırma derinliği 0,1 mm ile 0,5 mm arasında değişir. Derinlik kontrolü çözelti konsantrasyonu, sıcaklık, basınç ve süre parametreleriyle sağlanır. Sprey aşındırma makinelerinde çözelti 1,5-3 bar basınçla metal yüzeye püskürtülür ve bu yöntem havuz daldırma yöntemine kıyasla çok daha homojen sonuçlar verir. Aşındırma tamamlandıktan sonra rezist kalıntıları sıyırma çözeltisiyle (genellikle NaOH veya organik çözücüler) uzaklaştırılır. Girintili alanlara boya veya emaye dolgu uygulanarak kontrast artırılır. Boya dolgu işlemi serigrafi tekniğiyle veya rakle ile yapılır. Epoksi bazlı boyalar dış mekan uygulamalarında üstün dayanıklılık sağlarken, sentetik emaye boyalar dekoratif işlerde tercih edilir. Dolgu sonrası fazla boya kazıma veya zımparalama ile temizlenir ve son olarak koruyucu vernik uygulanabilir.

Kalite Kontrol ve Endüstriyel Standartlar

Asit indirme ürünlerinde kalite kontrol aşaması son derece önemlidir. Aşındırma derinliği dijital mikrometreler veya profilometre cihazlarıyla ölçülür. Kenar keskinliği büyüteç veya mikroskop altında incelenir ve alt kesim oranının toplam aşındırma derinliğinin yüzde otuzunu geçmemesi beklenir. Boya dolgu kalitesi, yapışma testi (cross-cut test, ASTM D3359) ile kontrol edilir. Etiketlerin okunabilirliği ISO 1831 standardına göre değerlendirilir. Paslanmaz çelik etiketlerde tuz spreyi testi (ASTM B117) ile korozyon direnci doğrulanır. Endüstriyel uygulamalarda makine etiketleri, kumanda paneli plakaları, seri numarası etiketleri ve CE uygunluk plakaları asit indirme yöntemiyle üretilir. Bu yöntemin lazer markalama ve baskı yöntemlerine göre en büyük avantajı, derin aşındırma sayesinde etiketin aşınma, kimyasal maruz kalma ve UV ışınlarına karşı ömür boyu okunabilir kalmasıdır.

Farklı Metallerde Asit İndirme Uygulamaları

Her metal türü kendine özgü aşındırma karakteristiklerine sahiptir. Pirinç (CuZn37 alaşımı) en kolay aşındırılan metallerden biridir ve detaylı desenlerde mükemmel sonuç verir. Alüminyum alaşımlarında (özellikle 5005 ve 6061 serisi) alkalin aşındırma sonrası eloksal kaplama uygulanarak dayanıklılık artırılır. AISI 304 ve 316 paslanmaz çelik, yüksek krom içeriği nedeniyle aşındırılması en zor metallerdendir ve özel asit karışımları gerektirir. Bakır levhalar dekoratif tabelalarda ve mimari uygulamalarda sıklıkla tercih edilir. Asit indirme Ankara'da özellikle savunma sanayi etiketleri, enerji sektörü kumanda paneli plakaları, medikal cihaz etiketleri ve otomotiv yedek parça işaretlemeleri için yoğun talep görmektedir. Sonuç olarak asit indirme yöntemi, kalıcılığı, estetiği ve çok çeşitli metallere uygulanabilirliğiyle endüstriyel işaretleme alanının vazgeçilmez tekniklerinden biri olmaya devam etmektedir.